Her-inner jouw natuur
SYNTROPISCHE LANDBOUW
Een vijfdaagse onderdompeling
in natuurlijke intelligentie en succesvolle mens-natuurrelaties
Verlang jij ook naar betekenisvolle voedseltransitie?
Dit is een workshop waarin je ontdekt hoe wij als mensen de patronen van natuurlijke verrijking weer in volle potentieel kunnen laten stromen en hoe wij hierin zelf kunnen mee stromen en mee creëren.
Het is een unieke training waarin we voedsel en grondstoffen produceren in samenwerking met de talenten van andere soorten. Waarin we kringlopen niet in cirkels laten ronddraaien maar accumulerend (ophopend) laten zijn. Door natuurlijke patronen te benutten en na te bootsen ontstaan cycli waarin zonder input van buitenaf steeds meer voedsel en steeds meer grondstoffen ontstaan.
Deze training is voor iedereen die zich wil verdiepen in natuurlijke regeneratie, in (voedsel)bosbouw en syntropische landbouw.
Voor deze training is geen voorkennis vereist.
Van woensdag 22 april t/m zondag 26 april 2026
In Chaam - Noord Brabant
Deze 5-daagse in Chaam is vooral toegespitst op het verbeteren van al bestaande voedselbos systemen. Veel bestaande voedselbossen zijn nog niet zo succesvol, in deze training gaan we vooral methoden toepassen waarin deze opnieuw succesvol kunnen zijn.
Van woensdag 15 juli t/m zondag 19 juli 2026
in Nijeberkoop - Friesland
Vijf dagen met Jos Willemsen
Jos heeft ruim 25 jaar ervaring in landschappelijke projecten en in het benutten van ecosysteemprocessen. In 2017 en 2019 is Jos bij Ernst Götsch in de leer geweest en sindsdien zijn verschillende projecten in Nederland, België en Afrika met syntropische methoden aangelegd.
Jos werkt als landschapsontwikkelaar en als natuurboer, vertelt en publiceert over regeneratie met syntropie en is ondermeer bekend van de film 'JOS - de mens als nuttige soort' die nu te zien is op Youtube.
"Ik kan werkelijk niets bedenken dat mij voor de toekomst meer hoop en meer vreugde geeft dan dit..."
Van ge-dijende naar uit-dijende voedselsystemen, naar steeds hoogwaardiger en meer...
Syntropische landbouw wordt ook wel de crème van de regeneratieve landbouw genoemd. En dat is niet voor niets. Syntropische landbouw is een vorm van bos-landbouw (agroforestry) waarin ecosysteemprocessen opnieuw in hun hoogste potentieel worden gezet.
Zelfs zonder input van buitenaf (van bemesting, energie en irrigatie) wordt bodem steeds vruchtbaarder, neemt productie steeds meer toe, wordt voedsel steeds voedzamer en ontstaat tegelijk steeds meer biodiversiteit. Door natuurlijke kracht steeds meer in topconditie te brengen ontwikkeld het zich tot een productief bossysteem vol hoogwaardig voedsel en hoogwaardige grondstoffen.
Syntropische landbouw is een ware revolutie in de landbouw omdat hierin productie niet langer gepaard gaat met stikstof uitstoot, dit is een vorm van landbouw waarin stikstof opgenomen wordt en waarin natuurwaarden én productie steeds meer toenemen.
"Alles verandert zodra je ziet hoe alle leven van nature bijdraagt aan een planeet die steeds vruchtbaarder wordt,
steeds levendiger en steeds productiever
Zodra het de condities krijgt om dit te doen….”
Dit is voor jou wanneer:
• Je klaar bent om naar het levende weefsel te luisteren en dit weefsel als een intelligente gids te zien
• Je op een keerpunt staat tussen wie je bent geweest en wie je aan het worden bent
• Je verlangt naar een levenswijze die authentiek en echt aanvoelt
• Je als mens “gewoon” aan het succes van verrijkende landschappen wilt bijdragen
• Je het succes van jouw eigen voedsellandschap wilt vergroten
• Je boer bent of (nog) niet
Hoe kun je ecosystemen opnieuw in hun hoogste potentieel laten stromen ?
We gaan tijdens dit voorjaarskamp aan de slag met de omvorming van bestaand (voedselbos)bos en/of akker naar syntropische agroforestry-systemen. Met als doel zowel de productie van voedsel als de creatie van biodiversiteit actief te vergroten.
Deze dagen zijn vooral toegespitst op het verbeteren van al bestaande voedselbos systemen. Veel bestaande voedselbossen zijn minder succesvol dan gehoopt, we gaan vooral methoden toepassen waarin deze opnieuw succesvol kunnen zijn. Door natuurlijke creatiepatronen opnieuw in topconditie te brengen kan de vruchtbaarheid weer toenemen en de productie als ook de biodiversiteit aanzienlijk verhogen.
Je gaat ervaren hoe je hier zelf ook in veranderd en van de mens weer een nuttige soort maakt !
Je leert hoe je voedsel kunt produceren op een manier die het succes van ecosysteemprocessen versterkt. Niet door kringlopen te sluiten, maar juist door de cicli te laten uitdijen. Wat gebeurt er als je bijvoorbeeld wormen, pissebedden en microscopisch bodemleven in staat stelt steeds talrijker te worden? Wat gebeurt er als je energie kunt ophopen in gewas, voedsel, bodem en biodiversiteit?
Je gaat aan de slag met systemen waarin zonder externe input (denk aan bemesting, irrigatie) de bodem steeds vruchtbaarder wordt, de productie steeds meer toeneemt, voedsel voedzamer wordt én de biodiversiteit toeneemt.
Van sustainability naar createability: Giving life the ability to create ever more life!
Na afloop ga je met veel nieuwe inzichten en praktische toepassingen weer naar huis en kan je je eigen systeem verbeteren door er syntropische methoden aan toe te voegen.
Iedere dag bestaat uit een gezonde mix van theorie en lekker in de bossen bezig zijn. Dit is een kamp voor iedereen die op zoek is naar nieuwe oplossingen in mens-natuur relaties, naar een nieuwe kijk op voedselbossen, naar toepassing van regeneratieve landbouw én regeneratief bosbeheer, én voor iedereen die zoekt naar toekomstperspectief in combinaties van voedselproductie en natuur.
WAT GA JE DOEN?
Tijdens de 5 dagen ga je bomen planten, bos uitdunnen, hakselen, snoeien, bodem verbeteren, mulchen met houtig materiaal, bodem met bodemleven enten, werken met nieuwe handgereedschappen en heel veel kijken, observeren, luisteren en brainstormen over theorie, functie en ontwerp. Dat alles doe je in een leuke groep medeveranderaars in drie voorbeeld systemen terplekke. Een syntropische fruit en kruiden kwekerij in wording, een 10 jaar oud voedselbos wat begonnen is in een bestaand loofbos maar wat ondanks deze voorsprong toch niet zo succesvol is als we verwachten en in een vers gestart voedselbos project waar we van af het begin syntropisch starten.
Het programma van module 1:
Theorie
- Patronen van energie en patronen van ecosysteemprocessen
- Natuurlijke efficiëntie (NE) en natuurlijke intelligentie (NI), inzichten in de patronen waarlangs
leven steeds meer accumuleert en innoveert
- Entropie en lumisyntropie*
- Inleiding in de principes van natuurlijke creatie
- Het grote nog weinig benutte potentieel
- Overschakelen van natuurlijke balans naar natuurlijke cadans
- Overschakelen van sustainability naar createability: Giving life the ability to create ever more life!
- Overschakelen van gesloten kringlopen naar ontvangende, accumulerende cycli
- Overschakelen van productie met uitstoot van emissies (stikstof, CO2, ea) naar
productie met opname van emissies
- Overschakelen van productie met beperkte natuurlijke hulpbronnen naar
productie met onbeperkte natuurlijke creatiepatronen
- Onze evolutionaire bestemming, onze ecologische mens-rol
- Leven laten stromen, zo krachtig als je kan!
Praktijk
- Rondleiding door het voedselbos en langsheen de syntropische agroforestry systemen
(locatie Graauw)
- Praktijk met seizoensgebonden handelingen en vaardigheden toegepast in (voedsel)bos-
ecologie
Het programma van module SL 2:
Theorie
- Landschap lezen, Genius Loci
- Hoogwaardige productie zonder van meststoffen en irrigatie afhankelijk te zijn
- Planten en hun levenscycli, hun rol doorheen de tijd (successie)
- Planten en hun lichtbehoefte, hun rol in de ruimte (stratificatie)
- Waterstrategieën, herstellen van de ‘biotic pump’
- Plantcombinaties en plantverbanden
- Met (talenten van) planten en dieren samenwerken
- Jezelf in staat stellen gangbare aftakelingsprocessen (in bodem, water, klimaat, biodiversiteit)
omkeerbaar te maken
- Niets doen en iets doen, het kan allebei, het heeft verschillende effecten
- Overeenkomsten en verschillen van syntropische landbouw met andere vormen van
regeneratieve landbouw zoals kringlooplandbouw, agroforestry, voedselbos, permacultuur
en no-dig market gardening
- Het nog weinig benutte potentieel van syntropische landbouw voor de landbouw van vandaag
Praktijk
De praktijk gaan we uitvoeren op de akkers en in de bossen van Voedselbron Graauw. We gaan aan de slag met de omvorming van twee verschillende systemen:
Het programma van module SL 3:
Theorie
- Landschap lezen, Genius Loci (vervolg SL 2)
- Hoogwaardige productie zonder van meststoffen en irrigatie afhankelijk te zijn (vervolg SL 2)
- Planten en hun levenscycli, veroudering en verjonging (seniliteit)
- Plantcombinaties en plantverbanden (vervolg SL 2)
- Met (talenten van) planten en dieren samenwerken (vervolg SL 2)
- Jezelf in staat stellen gangbare aftakelingsprocessen (in bodem, water, klimaat, biodiversiteit)
omkeerbaar te maken (vervolg SL-2)
- Overschakelen van competitie en natuurlijke selectie, naar natuurlijke samenwerking
- Omgaan met plagen en ziekten
Praktijk
De praktijk gaan we uitvoeren op de akkers en in de bossen van Voedselbron Graauw. We gaan aan de slag met de omvorming van twee verschillende systemen:
Mee te nemen:
- Schoeisel of laarzen en kledij geschikt voor nat weer
- Werkhandschoenen en snoeigereedschap
- Een waterfles
- Een notitieboek en schrijfgerei
- Honger naar verandering en avontuur
Syntropische landbouw - module SL 4
Vaardigheden en seizoenservaringen opdoen 4x
In deze module gaan we kilometers maken: doen, doen, doen.
Niet alleen in Graauw, maar ook bij Oranjehof in Vrouwenpolder en bij de Langhe Laere in Nieuw- en Sint Joosland. Deze projecten zijn allemaal met syntropische methoden ontwikkeld. Ieder weer met andere geologische uitgangspunten en een andere aanpak.
Voor deelname heb je eerder ook ten minste aan module SL 1 deelgenomen.
Het programma van module 4:
Theorie
- Landschap lezen, Genius Loci
- Een rondleiding doorheen het project, observaties
Praktijk
In deze module gaan we seizoens- en plaatsgebonden handelingen doen en onze opgedane kennis in praktijk brengen. Handelingen die aan verrijking van het systeem en onszelf bijdragen.
Oranjehof - Koningin Emmaweg 30 Vrouwenpolder
Oranjehof is een agroforestry systeem van 4 hectare op de rand van het natuurgebied Oranjezon. In 2019 zijn we met de aanleg van de bomenrijen gestart. We doen hier aan fruit- en notenteelt in syntropische systemen en we doen aan schok-begrazing met Galloway koeien. Deze plek heeft twee grote uitdagingen: Iedere nacht gaan er 50 tot soms wel 100 herten en reeën door het gebied, en een groot deel van dit gebied bestaat uit extreem droog duinzand.
De Langhe Laere - Nieuw- en Sint Joosland
De Langhe Laere is een voedselbos, aangelegd op heel natte en verdichte gronden. In 2018 zijn we met de aanleg begonnen en hebben we verschillende methoden van aanleg toegepast. Ook bij de Langhe Laere wordt gewerkt met methoden die uit de syntropische landbouw afkomstig zijn.
Locatie: 51°28'47.9"N 3°40'02.4"E
Voedselbron Graauw - Dwarsstraat 9 Graauw
In Voedselbron Graauw zijn een voedselbos en verschillende agroforestry systemen aangelegd in een bestaand bos en op een voormalige akker. Met de aanleg in 2017 is dit het oudste syntropische systeem in Nederland. Verschillende methoden van aanleg en beheer zijn toegepast. Het voedselbos wordt ook gebruikt voor natuurrecreatie.
Herenboerderij Hoeve van der Meulen
Een training met Jos Willemsen
Datum, tijd, locatie en kosten
-
10 mei 2025 - Oranjehof - Koningin Emmaweg 30 Vrouwenpolder
-
21 juni 2025 - De Langhe Laere - Nieuw- en Sint Joosland (51°28'47.9"N 3°40'02.4"E)
-
13 september 2025 - Voedselbron Graauw - Dwarsstraat 9 Graauw
-
27 september 2025 - Herenboerderij Hoeve van der Meulen - Zuidweg 26 ‘s-Heer Abtskerke
* Kun je nu niet maar wil je wel een teken krijgen zodra de volgende training wordt ingepland? Stuur dan even een berichtje met het contactformulier of abonneer je op de nieuwsbrief.
Minimaal 12, maximaal 18 deelnemers
Kosten € 160,- p.p. of € 290,- p.2p.* incl. btw
Bij deze training is geen lunch voorzien
Of boek module 1 t/m 4 voor 870,- p.p. (korting 40,-) of 1.600,- p.2p. (korting 40,-) incl. btw
* Ben je gehinderd door een te kleine beurs? Stuur dan een berichtje, we kijken dan wat mogelijk is.
Mee te nemen:
- Een lunchpakket
- Schoeisel of laarzen en kledij geschikt voor nat weer
- Werkhandschoenen
- Een waterfles
- Een notitieboek en schrijfgerei
- Honger naar verandering en avontuur
